رفتن به محتوای اصلی
مدار منطقی درس‌نامهٔ آزاد
درس مقدماتی ۱۴ دقیقه

اعداد دودویی و تبدیل مبنا

شمارش در مبنای ۲، تبدیل دودویی به دهدهی و برعکس با روش‌های قدم‌به‌قدم و میان‌برهای ذهنی.

هدف این درس

بتوانی عددهای صحیح را میان مبنای ۲ و ۱۰ در هر دو جهت تبدیل کنی.

در این مطلب ۴

شمارش در مبنای ۲

در مبنای ۲ فقط دو رقم داری (۰ و ۱)، پس شمارش زود به «نقلی» می‌رسد:

— یعنی صفر تا هشت.

الگو را ببین: ستون سمت راست یکی‌درمیان عوض می‌شود (۰،۱،۰،۱)، ستون بعدی هر دو تا یکی، بعدی هر چهار تا یکی. این الگو بعداً در جدول‌های درستی و نقشهٔ کارنو دوباره برمی‌گردد؛ اگر آن را بفهمی، نصف جدول‌ها را حفظی.

از دودویی به دهدهی: جمع وزن‌ها

کافی است فرمول ارزش مکانی را اجرا کنی: هر ۱ را با وزن جایگاهش جمع بزن.

فرمول
جای‌گذاری وزن‌ها
فرمول
جمع وزنِ یک‌ها

از دهدهی به دودویی: تقسیم‌های پیاپی بر ۲

عدد را آن‌قدر بر ۲ تقسیم کن تا خارج‌قسمت صفر شود؛ باقی‌مانده‌ها از آخر به اول، رقم‌های دودویی‌اند:

فرمول
زنجیرهٔ تقسیم‌ها: خارج‌قسمت‌ها
فرمول
نتیجهٔ نهایی

یعنی: ۱۱÷۲ باقی‌مانده ۱، ۵÷۲ باقی‌مانده ۱، ۲÷۲ باقی‌مانده ۰، ۱÷۲ باقی‌مانده ۱. از آخرین باقی‌مانده شروع کن: ۱۰۱۱.

برداشت نادرست رایج

اشتباه رایج

باقی‌مانده‌ها را از اول به آخر می‌خوانیم.

تصحیح

اولین باقی‌مانده کم‌ارزش‌ترین بیت (LSB) است و آخرین باقی‌مانده پرارزش‌ترین بیت (MSB). ترتیب خواندن از آخر به اول است. با یک عدد کوچک مثل ۵ امتحان کن: باقی‌مانده‌ها ۱، ۰، ۱ می‌شوند و جواب ۱۰۱ است.

خودت امتحان کن: آزمایشگاه دودویی

عدد را عوض کن و ببین نمایش دودویی، هگز و مکمل‌ها چطور با هم حرکت می‌کنند. حالت «مکمل دو» را انتخاب کن و تماشا کن که همان رشته‌بیت، چه تفسیر علامت‌داری می‌گیرد.

دودویی (۸ بیت)
00101111
هگز / مبنای هشت
2F / 057
مکمل یک / مکمل دو
11010000 / 00110000
تفسیر علامت‌دار (مکمل دو)
۴۷

00101111 در حالت مکمل دو یعنی ۴۷؛ مکمل دوی آن 00110000 است.

مطالب مرتبط

از همین بخش و با برچسب‌های مشترک

این مطلب را خواندید؟ آن را علامت بزنید تا پیشرفت شما روی همین دستگاه ذخیره شود.

وضعیت پیشرفت برای اعداد دودویی و تبدیل مبنا