رفتن به محتوای اصلی
مدار منطقی درس‌نامهٔ آزاد
درس متوسط ۱۸ دقیقه

پیاده‌سازی دو سطحی، XOR و آشنایی با HDL

پیاده‌سازی NAND/NAND و NOR/NOR، مدارهای دو سطحی دیگر، نقش XOR و نگاه اول به توصیف سخت‌افزاری.

هدف این درس

بتوانی یک SOP را به NAND/NAND و یک POS را به NOR/NOR تبدیل کنی و نقش XOR در مدارها را توضیح دهی.

در این مطلب ۴

چرا دو سطحی؟

مدار دو سطحی یعنی حداکثر دو لایه گیت از ورودی تا خروجی (به‌علاوهٔ نقیض ورودی‌ها). چرا مهم است؟ چون تأخیر مدار کم و قابل‌پیش‌بینی می‌شود: هر سیگنال فقط از دو گیت رد می‌شود. SOP با AND/OR طبیعی‌اش دو سطحی است؛ هنر این درس، دو سطحی نگه‌داشتن آن با گیت‌های واقعی (NAND/NOR) است.

NAND/NAND برای SOP و NOR/NOR برای POS

قاعده را با دمورگان ببین: را دو بار نقیض کن و نقیض درونی را بشکن:

فرمول
هر SOP، معادل دو سطح NAND است

سطح اول NANDِ هر جملهٔ ضرب، سطح دوم NANDِ ترکیب آن‌ها. قرینه‌اش: هر POS معادل دو سطح NOR است. پس نقشهٔ کارنو که SOP می‌دهد، مستقیم به قفسهٔ NANDها وصل می‌شود — از جدول تا سخت‌افزار واقعی، بدون واسطه.

XOR و XNOR در مدارها

تعریف کاربرد مداری XOR

XOR مقایسه‌گرِ نابرابری است: دقیقاً وقتی که ورودی‌ها فرق کنند. به همین دلیل قلب جمع‌کننده (فصل ۴) است: رقم جمع، XOR ورودی‌هاست و نقلی، AND آن‌ها.

دو خاصیت جبری XOR که در طراحی به کارت می‌آید: (عبور) و (نقیض کنترل‌شده). یعنی با یک پایهٔ کنترلی می‌توانی انتخاب کنی سیگنال رد شود یا وارونه — ایده‌ای که در جمع‌کننده/تفریق‌کنندهٔ فصل ۴ برمی‌گردد.

نگاه اول به HDL

تعریف HDL

زبان توصیف سخت‌افزار (مثل Verilog): به‌جای کشیدن گیت‌ها، رفتار مدار را با کد توصیف می‌کنی و ابزار، گیت‌ها را می‌سازد. مثلاً در Verilog یک خط است.

HDL جایگزین فهم تو نیست؛ فقط جایگزین کشیدن دستیِ مدارهای بزرگ است. هر خط HDL در نهایت به همان گیت‌هایی سنتز می‌شود که در این فصل یاد گرفتی. در فصل‌های ۴ و ۵، هر بلوک را اول دستی می‌سازی و بعد می‌بینی توصیف HDL آن چه شکلی است — تا ابزار برایت جعبهٔ سیاه نشود.

مطالب مرتبط

از همین بخش و با برچسب‌های مشترک

این مطلب را خواندید؟ آن را علامت بزنید تا پیشرفت شما روی همین دستگاه ذخیره شود.

وضعیت پیشرفت برای پیاده‌سازی دو سطحی، XOR و آشنایی با HDL