رفتن به محتوای اصلی
مدار منطقی درس‌نامهٔ آزاد
درس متوسط ۲۲ دقیقه

تابع بولی و فرم‌های استاندارد

لیترال، جدول درستی، مین‌ترم و ماکس‌ترم، فرم‌های SOP و POS و نمادهای سیگما و پی؛ زبان مشترک فصل‌های بعد.

هدف این درس

بتوانی از روی جدول درستی، عبارت SOP و POS و نماد سیگما/پی تابع را بنویسی و برعکس.

در این مطلب ۴

از جدول تا عبارت

تعریف تابع بولی (Boolean Function)

نگاشتی از ترکیب‌های صفر و یکیِ ورودی‌ها به خروجیِ صفر یا یک. هر تابع را می‌شود با سه زبان معادل گفت: جدول درستی، عبارت جبری و مدار.

تعریف لیترال (Literal)

هر ظاهر شدن یک متغیر به‌صورت خودش یا نقیضش. در عبارت چهار لیترال هست: x، ، و z.

مین‌ترم: سطرهایِ یک

هر سطر جدول درستی که خروجی‌اش ۱ است، یک مین‌ترم می‌سازد: ضرب همهٔ متغیرها به‌طوری‌که متغیرِ ۱ خودش و متغیرِ ۰ نقیضش بیاید. مثلاً سطر مین‌ترم است — تنها ضربی که دقیقاً در همین سطر ۱ می‌شود.

شمارهٔ مین‌ترم همان عدد دودویی سطر است: سطر ۱۰۱ مین‌ترم شمارهٔ ۵ ().

ماکس‌ترم: سطرهایِ صفر

برعکس آن: هر سطر با خروجی صفر یک ماکس‌ترم می‌سازد — جمع همهٔ متغیرها به‌طوری‌که متغیرِ ۱ نقیض و متغیرِ ۰ خودش بیاید. سطر ماکس‌ترم است؛ تنها جمعی که دقیقاً در همین سطر صفر می‌شود.

برداشت نادرست رایج

اشتباه رایج

مین‌ترم و ماکس‌ترم فقط ترتیب نوشتنشان فرق دارد.

تصحیح

نه فقط علامت، که قانون نقیض هم برعکس است: در مین‌ترم متغیرِ ۱ خودش می‌آید، در ماکس‌ترم متغیرِ ۱ نقیض می‌آید. فرمول حفظی: مین‌ترم «همان که هست»، ماکس‌ترم «برعکسش».

SOP و POS: دو فرم استاندارد

  • SOP (جمعِ ضرب‌ها): OR گرفتن از مین‌ترم‌های سطرهایِ یک. مثلاً . نماد فشرده: .
  • POS (ضربِ جمع‌ها): AND گرفتن از ماکس‌ترم‌های سطرهایِ صفر. نماد فشرده: .

مطالب مرتبط

از همین بخش و با برچسب‌های مشترک

این مطلب را خواندید؟ آن را علامت بزنید تا پیشرفت شما روی همین دستگاه ذخیره شود.

وضعیت پیشرفت برای تابع بولی و فرم‌های استاندارد